Ciekawostki literackie

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

22 kwietnia 2020

Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich

23 kwietnia

Tegoroczny Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich obchodzony będzie
w przestrzeni internetowej.

Moc książek powinna być wykorzystywana do walki z izolacją

Bardziej niż kiedykolwiek, w czasach, gdy większość szkół na całym świecie jest zamknięta,
a ludzie pozostają zamknięci w domach, moc książek powinna być wykorzystywana do walki
z izolacją, wzmacniania więzi między ludźmi, poszerzania horyzontów, stymulowania naszych umysłów i kreatywności. Czytając i obchodząc Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich 2020 możemy otworzyć się na innych pomimo dystansu i podróżować dzięki wyobraźni. UNESCO będzie dzielić się cytatami, wierszami i wiadomościami, aby symbolizować potęgę książek i zachęcać do czytania w jak największym stopniu. Tworząc poczucie wspólnoty poprzez wspólne odczyty
i wspólną wiedzę, czytelnicy na całym świecie mogą się łączyć i wzajemnie pomagać w ograniczaniu samotności związanej z kwarantanną. W takich okolicznościach zapraszamy uczniów, nauczycieli, czytelników z całego świata, a także branżę książkową i biblioteki do wyrażenia zamiłowania do czytania. Zachęcamy do dzielenia się informacjami z innymi poprzez Facebooku #StayAtHome i #WorldBookDay.

Źródło: Polska Izba Książki za UNESCO

Przejdź do - Mam pomysł!
16 kwietnia 2020

Mam pomysł!

Poeci o swoich sposobach na pisanie.

Dorota Gellner – Znana i lubiana autorka popularnych wierszy, opowiadań i piosenek dla dzieci: Ogórek, Zuzia – lalka nieduża, A ja rosnę, Popatrzcie na jamniczka, Kwiatki –bratki nie używa do pisania komputera. Pisze tylko na maszynie.
„I ona chyba się przyzwyczaiła do tego, że kiedy ją wyjmuję, to musimy coś razem zrobić. W dodatku nie mogę jej zmienić, bo przecież wtedy mogą powstać całkiem inne wiersze”. Kiedyś ważnym narzędziem pracy był też dla niej dywan.
Kiedy na nim siedziała, przychodziły jej do głowy najlepsze rymy. Ale „nie było chętnych do trzepania i dywan musiał wyfrunąć”.

Małgorzata Strzałkowska , najbardziej uznana w Polsce autorka książek dla dzieci, twierdzi, że idealnie pisze jej się w... wannie. „Kiedy mam coś wymyślić i mi nie idzie, cała rodzina mówi: idź się kąpać. Napuszczam wody, wchodzę, mija pięć minut i mam pomysł.
Nie wiem, czy to kwestia poczucia bezpieczeństwa, czy ciepła, ale działa.
Dlatego zawsze mam tam długopis, kartkę i dyktafon” – wylicza. 
Pisanie wierszy to „Żmudna robota. Im krótszy wierszyk, tym mocniej trzeba się nagłowić”

Leszek Sulima Ciundziewicki

Aby pisać dla dzieci, trzeba być w dalszym ciągu dzieckiem.
A ja chyba nigdy nie wyrosnę z krótkich spodenek – tak mówi o sobie
.

Pierwsze jego bajki i wiersze powstały ponad 20 lat temu. Autor zaczął je pisać dla swojej córki Joanny; opowieści na dobranoc przerodziły się w cykl książek dla dzieci.

Stanisław Karaszewski - Pisarz, poeta, specjalizuje się w pisaniu tekstów piosenek dla dzieci.

Od kilku lat współpracuje z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi jako współautor podręczników „Wesoła Szkoła” oraz „Wesołe Przedszkole. Od zawsze inspiracją dla jego twórczości były jego trójka dzieci, a obecnie także wnuki.

Hanna Niewiadomska Często się zdarza, że o bardzo ważnych sprawach w życiu człowieka decyduje przypadek.
I tak też było u mnie.
Pierwszy wiersz napisałam tak z „przymrużeniem oka" dla swojego najmłodszego synka. Później napisałam następne dla dwóch starszych synów, żeby było sprawiedliwie, a potem... już nie potrafiłam przestać. Poezja dla dzieci zawładnęła moim życiem.

6 kwietnia 2020

Tradycje i zwyczaje wielkanocne w Polsce

Wielkanoc to najważniejsza i najstarsza uroczystość chrześcijańska.

Święta Wielkanocne to czas, w którym obrzędy religijne splatają się z tradycją ludową. Przez wieki powstało wiele obrzędów i zwyczajów, z których niektóre przetrwały do dnia dzisiejszego: święcenie palm
w niedzielę Palmową, świecenie pokarmów w Wielką Sobotę, malowanie pisanek, oblewanie się wodą w Lany Poniedziałek.

Niedziela Palmowa

Dawniej robiono palemki samodzielnie – z wierzbowych gałązek, bukszpanu, porzeczek, malin, suszonych ziół, piórek i kwiatów. Poświęconej palemce przypisywano magiczne właściwości,
dlatego zanoszono ją do domów, by zapewniała rodzinie szczęście. Taką palemką delikatnie uderzano nie tylko domowników,
ale również zwierzęta, by przekazać w ten sposób magiczne siły. Wierzbowe kotki z palemki połykano! Miało to ustrzec od bólu gardła i zapewnić zdrowie. Dzisiaj zazwyczaj kupujemy gotową palmę i taką właśnie zanosimy do kościołów i święcimy.

Święcenie pokarmów

Zwyczaj święcenia pokarmów w Wielką Sobotę uchował się do dzisiaj. Ma on korzenie pogańskie, ale został uświęcony przez Kościół.

Dawniej święcono wszystkie pokarmy, które miały zostać spożyte
w czasie wielkanocnego śniadania! Układano je w większych koszach
i zanoszono do kościoła lub święcono przy kapliczce. Często też ksiądz przyjeżdżał do wsi i święcił dania rozkładane przed domem, na białych płachtach.

Wierzono, że taka biała płachta ma moc ochrony przed piorunami, dlatego rozkładano ją przed domem, gdy nadchodziła burza.

Dzisiaj święcimy w Kościele tylko symboliczne pokarmy, które mieszczą się w niewielkim, zazwyczaj wiklinowym koszyku. Zawartość takiej święconki może być różna, w zależności od danego regionu. Nie może jednak zabraknąć: jajek, mięsa lub wędlin, soli, chleba, chrzanu oraz kawałka domowego ciasta.

Jajka to symbol nowego życia, baranek – symbol Chrystusa Zmartwychwstałego, kiełbasy i mięso to znak, że się kończy post, masło – oznaka dobrobytu. Święcono też chrzan - bo„gorycz męki Pańskiej i śmierci została zwyciężona przez słodycz zmartwychwstania”.

Tego dnia święcono też wodę, przydatną potem na Lany Poniedziałek. Tradycja mówi, że po powrocie z kościoła ze święconym pokarmem należało trzykrotnie obejść dom aby zapewnić urodzaj
i powodzenie. Poświęcone pisanki zakopywano także pod progiem domostw aby zagradzały dostęp siłom nieczystym.

Malowanie jajek

Obecnie wszystkie kolorowe jajka zwiemy pisankami, ale powinniśmy rozróżnić wśród nich:

Kraszanki - nazwa pochodzi od słówka „krasić”, czyli „barwić”,
bo kraszanki to jajka gotowane w barwnym wywarze – dawniej uzyskiwanym tylko z naturalnych składników, takich jak łupiny cebuli, kora dębu, łupiny włoskiego orzecha, sok z buraka czy pędy młodego żyta. Często wydrapuje się na nich przeróżne wzory.
Nalepianki – jaja zdobione kolorowymi wycinankami z papieru. Oklejanki – wydmuszki oklejone rdzeniem sitowia i kolorową włóczką, co tworzy piękne ornamenty.

 Święta wielkanocne aktywnie – jak zaplanować sobie czas wolny ...

5 kwietnia 2020

Wiersze na Święta Wielkanocne

Kolorowe bazie - J. Ficowski

W Wielkanocny dzień do domu
przyszły białe bazie w gości,
by pisankom po kryjomu
kolorów zazdrościć.
 
Bo ich nie pomalowano,
nikt o baziach nie pamiętał,
choć tez pragną na Wielkanoc
przywdziać strój od święta.
 
Nie chcą się już dłużej bielić,
chcą w zieleni żyć, w purpurze!
Czyż są gorsze aniżeli
zwykłe jajko kurze?
 
Aż z lusterka przyfrunęła
malusieńka, śmieszna tęcza.
Zaraz wzięła się do dzieła,
by je poupiększać.

Pisanki - Krystyna Parnowska - Różecka 

Pisanki, pisanki, jajka malowane
Nie ma Wielkanocy bez barwnych pisanek
Pisanki, pisanki, jajka kolorowe
Na nich malowane bajki pisankowe
Na jednej kogucik, a na drugiej słońce
Śmieją się z trzeciej laleczki tańczące
Na czwartej kwiatuszki, a na piątej gwiazdki
Na każdej pisance piękne opowiastki.

Obudziły się pisanki - D. Gellner

Obudziły się pisanki
wielkanocnym rankiem
i wołają:
- Patrzcie! Tu na stole
same niespodzianki!
Bazie srebrno – białe
i baranek mały.
Ten baranek
ma talerzyk,
skubie z niego
owies świeży
A baby pękate
w cukrowych fartuchach
Śmieją się wesoło
od ucha do ucha!

Pisanki - D. Gellner

Patrzcie,
ile na stole leży pisanek!
Każda ma oczy
malowane,
naklejane.
Każda ma uśmiech
kolorowy
i leży na stole grzecznie,
by się nie potłuc
przypadkiem
w dzień świąteczny.
Ale pamiętajcie!
Pisanki
nie są do jedzenia!
Z pisanek się wyklują
Świąteczne życzenia.

Wydmuszki - D. Gellner

Przed owalnym lustrem
tłoczą się wydmuszki.
Przymierzają przed nim
pisankowe ciuszki.

Już w lustrze różowo,
zielono i biało,
a wydmuszkom ciągle
kolorów za mało!

Zajrzały do szuflad,
szafy otworzyły,
kropeczki, paseczki
na siebie włożyły.

Gdy tyle kolorów
w lustrze się odbiło,
to w końcu się lustro
w pisankę zmieniło!

Cukrowy baranek - E. Szelburg - Zarembina

Cukrowy baranek
Ma złociste różki.
Pilnuje pisanek
na łące z rzeżuszki.
A gdy nikt nie patrzy,
chorągiewką buja
i cichutko meczy
święte „Alleluja”...

Wielkanoc - T. Chudy

Jedzie pociąg ciemną nocą
Sto odgłosów szyny niosą
Wypatrują ludzie oczy
I nie widzą końca nocy.
 
A tam wyżej nad obłokiem
Pędzi lotnik w górę nocy
I choć wzniósł się tak wysoko
Też nie widzi końca nocy
 
Od jeziora do księżyca
Od wieczora aż do świtu
- Wielka Noc
Od Warszawy do Szczecina
Od Krakowa do Olsztyna
- Wielkanoc
 
Tym pociągiem wielkanocnym
Jadą do nas mili goście
Więc już Mama razem z Ciotką
Pieką babkę wielkanocną.
 
Migdałową, luksusową
lukrowaną, rodzynkową
- bardzo zdrową!
 
Taką wielką pod obłoki
Że nie widać zza niej nocy
Od tej chwili wszędzie święta
każda buzia uśmiechnięta
 
Od Warszawy do Olsztyna
Od Krakowa do Szczecina
każdy wielką
 
migdałową, luksusową
lukrowaną, rodzynkową
babkę wcina!

Wielkanocny stół - E. Skarżyńska

... Palmy - pachną jak łąka
w samym środku lata.
Siada mama przy stole,
A przy mamie - tata.
I my.
Wiosna na nas
zza firanek zerka,
a pstrokate pisanki
chcą tańczyć oberka.
Wpuśćmy wiosnę.
Niech słońcem
zabłyśnie nad stołem
w wielkanocne świętowanie,
jak wiosna wesołe! ....

Śmigus Dyngus - M. Terlikowska

Wie o tym i Tomek i Ewa,
że w śmigus się wszystkich oblewa.
Ale czy trzeba Pawełka
oblewać z pełnego kubełka?
Wystarczy małym kubeczkiem
dla żartu
dla śmiechu,
troszeczkę.
Bo gdy wiatr chmurkę przywieje
i wszystkich was deszczem
poleje?
30 marca 2020

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci 2020

Już w czwartek Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci – to święto obchodzone co roku 2 kwietnia, w dzień urodzin duńskiego baśniopisarza Hansa Christiana Andersena. Zostało ustanowione w 1967 roku przez Międzynarodową Izbę ds. Książek dla Młodych Ludzi (IBBY). Od tamtej pory, co roku inny kraj jest gospodarzem tego dnia, projektując i rozsyłając plakat z mottem.

Polska była organizatorem w 1979 roku. Motto „Książka moim oknem na świat” wymyślił wówczas Wojciech Żukrowski, a sam plakat projektował Jerzy Czerniawski.

W tym roku gospodarzem jest Słowenia.

Dzień ten ma na celu promowanie pięknej literatury i grafiki dla młodego czytelnika, rozpowszechnianie książek dla dzieci oraz wspieranie czytania przez najmłodszych.

W Polsce od 2001 roku odbywa się akcja społeczna „Cała Polska czyta dzieciom”. Ma ona za zadanie uświadomienie społeczeństwu, jak ważne dla dzieci jest poznawanie świata książek i zachęcenie rodziców do czytania książek swoim dzieciom.