Ciekawostki literackie

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

6 kwietnia 2020

Tradycje i zwyczaje wielkanocne w Polsce

Wielkanoc to najważniejsza i najstarsza uroczystość chrześcijańska.

Święta Wielkanocne to czas, w którym obrzędy religijne splatają się z tradycją ludową. Przez wieki powstało wiele obrzędów i zwyczajów, z których niektóre przetrwały do dnia dzisiejszego: święcenie palm
w niedzielę Palmową, świecenie pokarmów w Wielką Sobotę, malowanie pisanek, oblewanie się wodą w Lany Poniedziałek.

Niedziela Palmowa

Dawniej robiono palemki samodzielnie – z wierzbowych gałązek, bukszpanu, porzeczek, malin, suszonych ziół, piórek i kwiatów. Poświęconej palemce przypisywano magiczne właściwości,
dlatego zanoszono ją do domów, by zapewniała rodzinie szczęście. Taką palemką delikatnie uderzano nie tylko domowników,
ale również zwierzęta, by przekazać w ten sposób magiczne siły. Wierzbowe kotki z palemki połykano! Miało to ustrzec od bólu gardła i zapewnić zdrowie. Dzisiaj zazwyczaj kupujemy gotową palmę i taką właśnie zanosimy do kościołów i święcimy.

Święcenie pokarmów

Zwyczaj święcenia pokarmów w Wielką Sobotę uchował się do dzisiaj. Ma on korzenie pogańskie, ale został uświęcony przez Kościół.

Dawniej święcono wszystkie pokarmy, które miały zostać spożyte
w czasie wielkanocnego śniadania! Układano je w większych koszach
i zanoszono do kościoła lub święcono przy kapliczce. Często też ksiądz przyjeżdżał do wsi i święcił dania rozkładane przed domem, na białych płachtach.

Wierzono, że taka biała płachta ma moc ochrony przed piorunami, dlatego rozkładano ją przed domem, gdy nadchodziła burza.

Dzisiaj święcimy w Kościele tylko symboliczne pokarmy, które mieszczą się w niewielkim, zazwyczaj wiklinowym koszyku. Zawartość takiej święconki może być różna, w zależności od danego regionu. Nie może jednak zabraknąć: jajek, mięsa lub wędlin, soli, chleba, chrzanu oraz kawałka domowego ciasta.

Jajka to symbol nowego życia, baranek – symbol Chrystusa Zmartwychwstałego, kiełbasy i mięso to znak, że się kończy post, masło – oznaka dobrobytu. Święcono też chrzan - bo„gorycz męki Pańskiej i śmierci została zwyciężona przez słodycz zmartwychwstania”.

Tego dnia święcono też wodę, przydatną potem na Lany Poniedziałek. Tradycja mówi, że po powrocie z kościoła ze święconym pokarmem należało trzykrotnie obejść dom aby zapewnić urodzaj
i powodzenie. Poświęcone pisanki zakopywano także pod progiem domostw aby zagradzały dostęp siłom nieczystym.

Malowanie jajek

Obecnie wszystkie kolorowe jajka zwiemy pisankami, ale powinniśmy rozróżnić wśród nich:

Kraszanki - nazwa pochodzi od słówka „krasić”, czyli „barwić”,
bo kraszanki to jajka gotowane w barwnym wywarze – dawniej uzyskiwanym tylko z naturalnych składników, takich jak łupiny cebuli, kora dębu, łupiny włoskiego orzecha, sok z buraka czy pędy młodego żyta. Często wydrapuje się na nich przeróżne wzory.
Nalepianki – jaja zdobione kolorowymi wycinankami z papieru. Oklejanki – wydmuszki oklejone rdzeniem sitowia i kolorową włóczką, co tworzy piękne ornamenty.

 Święta wielkanocne aktywnie – jak zaplanować sobie czas wolny ...

5 kwietnia 2020

Wiersze na Święta Wielkanocne

Kolorowe bazie - J. Ficowski

W Wielkanocny dzień do domu
przyszły białe bazie w gości,
by pisankom po kryjomu
kolorów zazdrościć.
 
Bo ich nie pomalowano,
nikt o baziach nie pamiętał,
choć tez pragną na Wielkanoc
przywdziać strój od święta.
 
Nie chcą się już dłużej bielić,
chcą w zieleni żyć, w purpurze!
Czyż są gorsze aniżeli
zwykłe jajko kurze?
 
Aż z lusterka przyfrunęła
malusieńka, śmieszna tęcza.
Zaraz wzięła się do dzieła,
by je poupiększać.

Pisanki - Krystyna Parnowska - Różecka 

Pisanki, pisanki, jajka malowane
Nie ma Wielkanocy bez barwnych pisanek
Pisanki, pisanki, jajka kolorowe
Na nich malowane bajki pisankowe
Na jednej kogucik, a na drugiej słońce
Śmieją się z trzeciej laleczki tańczące
Na czwartej kwiatuszki, a na piątej gwiazdki
Na każdej pisance piękne opowiastki.

Obudziły się pisanki - D. Gellner

Obudziły się pisanki
wielkanocnym rankiem
i wołają:
- Patrzcie! Tu na stole
same niespodzianki!
Bazie srebrno – białe
i baranek mały.
Ten baranek
ma talerzyk,
skubie z niego
owies świeży
A baby pękate
w cukrowych fartuchach
Śmieją się wesoło
od ucha do ucha!

Pisanki - D. Gellner

Patrzcie,
ile na stole leży pisanek!
Każda ma oczy
malowane,
naklejane.
Każda ma uśmiech
kolorowy
i leży na stole grzecznie,
by się nie potłuc
przypadkiem
w dzień świąteczny.
Ale pamiętajcie!
Pisanki
nie są do jedzenia!
Z pisanek się wyklują
Świąteczne życzenia.

Wydmuszki - D. Gellner

Przed owalnym lustrem
tłoczą się wydmuszki.
Przymierzają przed nim
pisankowe ciuszki.

Już w lustrze różowo,
zielono i biało,
a wydmuszkom ciągle
kolorów za mało!

Zajrzały do szuflad,
szafy otworzyły,
kropeczki, paseczki
na siebie włożyły.

Gdy tyle kolorów
w lustrze się odbiło,
to w końcu się lustro
w pisankę zmieniło!

Cukrowy baranek - E. Szelburg - Zarembina

Cukrowy baranek
Ma złociste różki.
Pilnuje pisanek
na łące z rzeżuszki.
A gdy nikt nie patrzy,
chorągiewką buja
i cichutko meczy
święte „Alleluja”...

Wielkanoc - T. Chudy

Jedzie pociąg ciemną nocą
Sto odgłosów szyny niosą
Wypatrują ludzie oczy
I nie widzą końca nocy.
 
A tam wyżej nad obłokiem
Pędzi lotnik w górę nocy
I choć wzniósł się tak wysoko
Też nie widzi końca nocy
 
Od jeziora do księżyca
Od wieczora aż do świtu
- Wielka Noc
Od Warszawy do Szczecina
Od Krakowa do Olsztyna
- Wielkanoc
 
Tym pociągiem wielkanocnym
Jadą do nas mili goście
Więc już Mama razem z Ciotką
Pieką babkę wielkanocną.
 
Migdałową, luksusową
lukrowaną, rodzynkową
- bardzo zdrową!
 
Taką wielką pod obłoki
Że nie widać zza niej nocy
Od tej chwili wszędzie święta
każda buzia uśmiechnięta
 
Od Warszawy do Olsztyna
Od Krakowa do Szczecina
każdy wielką
 
migdałową, luksusową
lukrowaną, rodzynkową
babkę wcina!

Wielkanocny stół - E. Skarżyńska

... Palmy - pachną jak łąka
w samym środku lata.
Siada mama przy stole,
A przy mamie - tata.
I my.
Wiosna na nas
zza firanek zerka,
a pstrokate pisanki
chcą tańczyć oberka.
Wpuśćmy wiosnę.
Niech słońcem
zabłyśnie nad stołem
w wielkanocne świętowanie,
jak wiosna wesołe! ....

Śmigus Dyngus - M. Terlikowska

Wie o tym i Tomek i Ewa,
że w śmigus się wszystkich oblewa.
Ale czy trzeba Pawełka
oblewać z pełnego kubełka?
Wystarczy małym kubeczkiem
dla żartu
dla śmiechu,
troszeczkę.
Bo gdy wiatr chmurkę przywieje
i wszystkich was deszczem
poleje?

 

 

 

 

30 marca 2020

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci 2020

Już w czwartek Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci

Międzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci – to święto obchodzone co roku 2 kwietnia, w dzień urodzin duńskiego baśniopisarza Hansa Christiana Andersena. Zostało ustanowione w 1967 roku przez Międzynarodową Izbę ds. Książek dla Młodych Ludzi (IBBY). Od tamtej pory, co roku inny kraj jest gospodarzem tego dnia, projektując i rozsyłając plakat z mottem.

Polska była organizatorem w 1979 roku. Motto „Książka moim oknem na świat” wymyślił wówczas Wojciech Żukrowski, a sam plakat projektował Jerzy Czerniawski.

W tym roku gospodarzem jest Słowenia.

Dzień ten ma na celu promowanie pięknej literatury i grafiki dla młodego czytelnika, rozpowszechnianie książek dla dzieci oraz wspieranie czytania przez najmłodszych.

W Polsce od 2001 roku odbywa się akcja społeczna „Cała Polska czyta dzieciom”. Ma ona za zadanie uświadomienie społeczeństwu, jak ważne dla dzieci jest poznawanie świata książek i zachęcenie rodziców do czytania książek swoim dzieciom.

26 marca 2020

Autorzy literatury dziecięcej i młodzieżowej.

Ciekawostki z życia i twórczości pisarzy,

których książki najchętniej są

wypożyczane z biblioteki szkolnej.



Holly Webb – brytyjska pisarka; autorka licznych książek dla dzieci, szczególnie podobających się małym dziewczynkom.
Mieszka w południowej Anglii w Berkshire
z mężem, trzema synami i kotem. Zaczęła pisać wiele lat temu, kiedy pracowała jako redaktor literatury dziecięcej. Jednak to pisanie książek było jej największą pasją. Obecnie pisze bez przerwy.
Krytycy zarzucają jej schematyczność, prostotę
i nadmierną słodycz. Cechą charakterystyczną jej utworów są częste zdrobnienia. Bohaterkami książek są z reguły małe dziewczynki oraz zwierzęta, którym one pomagają.

Fragmenty wywiadu z Holly Webb - http://www.zielonasowa.pl/

Skąd wziął się pomysł, aby zacząć pisać
o czworonogach?
Od zawsze kochałam koty i psy. Zwierzęta towarzyszą mi przez całe życie. Według mnie więź pomiędzy dzieckiem a czworonogiem jest czymś niezwykłym, a ja chciałabym unaoczniać tę więź.

Czy masz w domu koty lub psy?
Obecnie mam tylko jednego kota o imieniu Marble. Jego imię pochodzi od pewnego rodzaju ciasta!

Skąd czerpiesz pomysły na kolejne książki
o kociakach i szczeniakach? Czy są to prawdziwe historie, czy tylko częściowo oparte na faktach?
Wielu ludzi opowiada mi historie, które przydarzyły się im oraz ich zwierzętom. Najczęściej te historie opowiadają mi dzieci podczas autorskich spotkań w szkołach. Opowieści w książkach zawierają wątki, które wydarzyły się naprawdę, jednak wplotłam je
w fikcyjne otoczenie.


Zwierzęta w Twoich książkach mają ciekawe imiona. W jaki sposób je wymyślasz?
Większość szczeniaków ma imiona zasłyszane
i pożyczone od piesków, na które ludzie wołają
w parku. Moi synowie uwielbiają psy i często proszę ich o pomysły na imiona. To bardzo pomocne!




Agnieszka Stelmaszyk - urodziła się
w 1976 roku. Zanim odkryła swój talent pisarski, podejmowała się różnych zajęć.
Już jako dziewczynka marzyła o tym, by zostać lekarzem lub przyrodnikiem. Później myślała o karierze archeologa, a nawet malarki. W pełni spełniona poczuła się jednak dopiero jako pisarka. Autorka twierdzi, iż najbardziej w tym zawodzie pociąga ją fakt, że może wcielić się
w dowolnie wybraną postać i na chwilę stać się kimś zupełnie innym. Z zawodu autorka jest nauczycielką języka polskiego, jednak nigdy nie pracowała w szkole.

Znane książki:
Serie - Kroniki Archeo; Koalicja Szpiegów; Klub poszukiwaczy przygód; Już czytam.

„Trudno mi powiedzieć, dlaczego zaczęłam pisać właśnie dla dzieci. Chyba dlatego, że zawsze zwariowane historie krążyły mi po głowie
i w pewnym momencie po prostu zaczęłam przelewać je na papier. Rzeczywiście, nie łatwo dziś zainteresować młodych czytelników literaturą. Trudniej jest konkurować z grami
i wszelkimi elektronicznymi gadżetami. Dlatego wielką radość sprawiają mi dzieci, które do mnie piszą, dzieląc się wrażeniami z lektury moich książek. Cieszy mnie również, gdy na spotkaniach autorskich rodzice mówią, że ich dzieci dzięki „Kronikom Archeo” złapały czytelniczego bakcyla, polubiły czytanie i sięgają po coraz to inne książki, choć wcześniej raczej niechętnie to robiły…”

 

 Andrzej Maleszka - Życie i twórczość | Artysta | Culture.pl

 

Andrzej Maleszka – polski reżyser
i scenarzysta, pisarz, specjalizujący się
w twórczości dla dzieci i młodzieży. Twórca wielu sztuk teatralnych, teatru telewizji
i filmów. Nominowany i nagradzany wieloma nagrodami, w tym w ramach festiwalu Ale Kino! Także laureat nagrody IBBY za najlepszą powieść roku dla dzieci. Kawaler Orderu Uśmiechu. Cykl „Magiczne drzewo” zdobył 19 listopada 2007 r. w Nowym Jorku międzynarodową Nagrodę Emmy w kategorii produkcji telewizyjnych dla dzieci i młodzieży. Nakładem Społecznego Instytutu Wydawniczego Znak od 2009 r. wydaje cykl powieści dla dzieci pod tym samym tytułem. Autor znakomicie rozumie świat dzieci i opowiada historie
z ich punktu widzenia. Jako reżyser jest też ekspertem w pracy z młodymi aktorami.
Zarówno jego filmy, jak i przedstawienia teatralne emanują niezwykłą fantazją ich twórcy, nieoczekiwanymi pomysłami
i ogromnym ładunkiem energii. Są to najczęściej magiczne historie łączące fantastykę i współczesne realia. Możliwe jest tu wszystko: ludzie mówią kocim językiem, na głowie może komuś wyrosnąć niebieska róża, a dziewczyna może zachowywać się jak telewizor i być sterowana pilotem.


Magda Burek, wielka miłośniczka książek i twórczości Grzegorza Kasdepke zrobiła z nim sobie pamiątkowe zdjęcie.


Grzegorz Kasdepkepolski pisarz dla dzieci i młodzieży, autor scenariuszy, dziennikarz.
Z wykształcenia dziennikarz,
z wyboru – bajkopisarz. Były wieloletni redaktor naczelny magazynu „Świerszczyk”.                                                                                                                                                               Grzegorz Kasdepke napisał ponad 30 książek dla maluchów i starszych dzieci.    Był także autorem scenariuszy do telewizyjnych programów dla dzieci, między innymi takich jak: „Ciuchcia” , „Budzik”.  Przez cztery lata był też scenarzystą serialu „Klan”. Wielbiciel radia, twórca licznych słuchowisk radiowych. Jest laureatem wielu cennych nagród.
- Wszystkie moje książki powstawały dla syna Kacpra, on był niejako przyczynkiem do wszystkich opowiadań, moje książki rosną też wraz z moim synem - mówił pisarz podczas spotkania w 2013 roku w MBP
  w Radomsku.                                                Pisarz przyznał się także, że jako dziecko nie lubił czytać i dopiero ciocia namówiła go,
a raczej zmusiła do przeczytania książki Jana Grabowskiego „Finek” i od tego czasu zakochał się w czytaniu. Autor sam o sobie mówi, że lubi pisać książki niezbyt mądre, trochę w nurcie antypedagogicznym, ale za to zajmujące, intrygujące i interesujące.

 



John Flanagan – australijski pisarz. Przez dwie dekady pisał spoty reklamowe i scenariusze, później zaś trafił do telewizji
i został jednym ze współtwórców sukcesu sitcomu Hi Dad!. Najbardziej znany jednak jest ze swojej serii książek pt. Zwiadowcy, osadzonej w fantastycznym świecie powieści dla młodzieży.
Flanagan zaczął pisać historię Willa dla swego syna, Michaela, jednak to, co miało być opowieściami na dobranoc, szybko przerodziło się w cykl powieści. Do tej pory Flanagan napisał 13 książek tej serii. Pisarz wraz z żoną mieszka na przedmieściach Manly w Australii. Ma troje dzieci i czworo wnuków.

Seria powieści
Zwiadowcy
1. Ruiny Gorlanu
2. Płonący Most
3. Ziemia Skuta Lodem
4. Bitwa o Skandię
5. Czarnoksiężnik z Północy
6. Oblężenie Macindaw
7. Okup za Eraka
8. Królowie Clonmellu
9. Halt w niebezpieczeństwie
10. Cesarz Nihon-Ja
11. Zaginione historie
12. Królewski zwiadowca

 John Flanagan | Wydawnictwo Jaguar



Jeff Kinney (ur. 19 lutego 1971) – amerykański pisarz, rysownik, projektant gier online. Napisał między innymi serię książek pt. Dziennik cwaniaczka.

Dzieciństwo spędził w okolicach Waszyngtonu. Uprawiał wszelkie sporty, na jakie zapisał go ojciec. Był regularnie ogrywany w młodzieżowy baseball, a trener piłki nożnej oddelegował go do przynoszenia piłek. Uchylał się przed lekcjami pływania, chowając się w szatni. Aby uciec od tej niesławnej przeszłości i rozpocząć wszystko na nowo, w 1995 roku Kinney przeprowadził się do Nowej Anglii. Pracował jako grafik prasowy i programista oraz zajmował się innymi zadaniami, które nie wymagały wysiłku fizycznego.

Mając dwadzieścia parę lat, postanowił napisać książkę swobodnie opartą na motywach swojego dzieciństwa, która przedstawiłaby w pigułce najśmieszniejsze rzeczy, jakie przytrafiły się w tym czasie jemu oraz jego rodzinie. Spędził około cztery lata, spisując wszystko, co spamiętał z tamtego okresu, a następne trzy – na tworzeniu historii. Początkowo wcale nie zamierzał jej prezentować w Internecie, ale gdy pracował nad książką, pojawiła się okazja, aby przedstawić ją na stronie www.funbrain.com. „Dziennik cwaniaczka” pojawił się tam w maju 2004 roku i od tej pory zyskał ponad 20 milionów czytelników.

Obecnie mieszka w południowej części stanu Massachusetts razem z żoną Julie oraz dwoma synami, Willem i Grantem.

 

 

25 marca 2020

Kto czyta nie błądzi...

Kto czyta nie błądzi - wpływ czytania na rozwój poznawczy
i emocjonalny dzieci.

Rzeczywistość w której żyjemy jest oparta na obrazie i dźwięku. Dzieci od najmłodszych lat zalewane są falą bodźców płynących z laptopów, smartfonów i telewizji. W tym natłoku audiowizualnych przekazów dzieci muszą nauczyć się szybkiego odnajdywania kluczowych dla nich informacji. Czy w takim razie współczesnym dzieciom nadal potrzebne są książki? Czy czytanie może wykształcić u nich umiejętności, które będą przydatne w przyszłości?
TAK!

Koncentracja uwagi, wytrwałość i myślenie:

Dzieci, do których napływa duża ilość bodźców audiowizualnych uczą się przerzucania uwagi pomiędzy kilkoma źródłami informacji. Często zdarza się, że równocześnie jedzą, grają na telefonie, oglądają film i rozmawiają z rodzicem. Przerzutność uwagi wytwarza się więc u współczesnych dzieci w sposób naturalny. Dzieci i młodzież nie radzą sobie jednak z koncentracją uwagi na jednym zadaniu, oraz z odnajdywaniem informacji istotnych. Z tego powodu często nie są w stanie wyciągnąć logicznych wniosków z prezentowanego im materiału. Czytanie uczy dzieci wytrwałości, cierpliwości i koncentracji. Czytanie ze zrozumieniem wymaga odnalezienia informacji istotnych i połączenia ich w logiczny ciąg przyczynowo-skutkowy. Jest to podstawa myślenia logicznego, która pozwala nam w przyszłości na selekcjonowanie informacji i ich analizę. Dzieci, którym książki czytane są na głos dodatkowo wzmacniają uwagę i analizę słuchową. Dzięki temu są w stanie skupić się na słowach płynących z ust drugiego człowieka. Jest to znakomita inwestycja w rozwój edukacyjny dziecka. Pozwala bowiem na lepsze przetwarzanie informacji przekazywanych przez nauczycieli. Jednak przede wszystkim jest to inwestycja w rozwój społeczny dziecka: umiejętność konwersacji i słuchania drugiego człowieka.

Komunikacja i rozwój słownictwa Współczesne komunikaty są zwykle krótkie i ubogie słownikowo. Książki są podstawowym nośnikiem poprawnej polszczyzny, w których wciąż przykłada się wagę do konstrukcji zdania i zabawę słowem. Dzieci, które czytają mają większy zasób słownictwa, lepiej rozumieją subtelne różnice między wyrazami bliskoznacznymi, szybciej uczą się rozumienia metafor, ironii i dowcipu. Dzięki czytaniu dzieci lepiej wyrażają swoje myśli. Potrafią bronić swojego zdania, rozmawiać o emocjach, potrzebach i postawach.

Empatia i wrażliwość emocjonalna Dzięki książkom dzieci uczą się rozumienia cudzych stanów emocjonalnych, motywacji innych ludzi i wytwarzają szacunek dla odmienności. Czytanie książki bez nawiązania emocjonalnej więzi z bohaterem zwykle kończy się porażką. Wytworzenie tej więzi jest zaś treningiem dla budowania poprawnych relacji w rzeczywistości.

Nauka relaksu Szybkie tempo współczesnego świata sprawia, że coraz więcej dzieci jest nadpobudliwych, drażliwych i chaotycznych. U młodzieży stwierdza się wzrost przypadków zaburzeń snu i zaburzeń emocjonalnych. Czytanie to sposób na wyciszenie organizmu i oderwanie od ciągłej stymulacji. Czytanie wpływa szczególnie korzystnie na wyciszenie organizmu przed snem. Książka może być dobrą inwestycją w rozwój intelektualny dziecka. Daje kompetencje, których rozwoju nie zapewniają współczesne media. Książka to jednak przede wszystkim dobra zabawa i przyjemność. Dlatego nie odsyłajmy dzieci do czytania „za karę”. Starajmy się dobierać dla nich książki, które mają szanse je zainteresować, a przede wszystkim sami bądźmy dobrym przykładem. Dzieci uczą się przez powtarzanie zachowania dorosłych. Jeśli w naszej rodzinie będzie zwyczaj czytania książek, to dziecko ma większe szanse na przejęcie tego nawyku.